وقتی کاربر وارد یک دسته‌بندی با ده‌ها یا صدها محصول می‌شود، اولین محصولی که می‌بیند می‌تواند روی ادامه مسیر انتخاب او اثر بگذارد. اگر ترتیب نمایش محصولات بدون منطق مشخصی باشد، پیدا کردن گزینه مناسب دشوار می‌شود؛ اما مرتب سازی محصولات بر اساس ارتباط با نیاز کاربر، فروش، محبوبیت، قیمت یا موجودی می‌تواند انتخاب را ساده‌تر و سریع‌تر کند.
البته یک ترتیب ثابت برای همه فروشگاه‌ها مناسب نیست. در یک فروشگاه پوشاک، نمایش محصولات پرفروش می‌تواند منطقی باشد، در حالی که در یک فروشگاه تجهیزات تخصصی، تطابق محصول با مشخصات موردنیاز کاربر اهمیت بیشتری دارد. در این مقاله بررسی می‌کنیم محصولات فروشگاه اینترنتی را با چه منطقی مرتب کنیم، چه گزینه‌هایی برای مرتب‌سازی در اختیار کاربر قرار دهیم و چگونه عملکرد ترتیب نمایش محصولات را ارزیابی و بهینه کنیم.
مرتب سازی محصولات در فروشگاه اینترنتی چیست و چرا اهمیت دارد؟
مرتب سازی محصولات یعنی تعیین ترتیب نمایش کالاها در صفحه دسته‌بندی یا نتایج فروشگاه بر اساس یک یا چند معیار مشخص. این معیار می‌تواند ارتباط محصول با نیاز کاربر، میزان فروش، جدید بودن، قیمت یا وضعیت موجودی باشد. هدف از مرتب سازی محصولات این نیست که صرفاً چند کالای خاص در ابتدای صفحه قرار بگیرند؛ بلکه باید به کاربر کمک کند گزینه‌های مناسب را سریع‌تر پیدا و مقایسه کند.
تفاوت مرتب سازی و فیلتر محصولات
مرتب سازی و فیلتر دو قابلیت متفاوت هستند. در مرتب سازی، همه محصولات واجد شرایط همچنان در فهرست باقی می‌مانند اما ترتیب نمایش آنها تغییر می‌کند؛ برای مثال، کاربر می‌تواند محصولات را از ارزان‌ترین به گران‌ترین مرتب کند. در فیلتر، بخشی از محصولات بر اساس ویژگی‌هایی مانند برند، رنگ، محدوده قیمت یا مشخصات فنی حذف می‌شوند تا فقط گزینه‌های منطبق با معیار انتخاب‌شده نمایش داده شوند.
بنابراین فیلتر به سؤال «کدام محصولات نمایش داده شوند؟» پاسخ می‌دهد و مرتب سازی به سؤال «محصولات نمایش‌داده‌شده با چه ترتیبی قرار بگیرند؟».
چرا ترتیب نمایش محصولات روی انتخاب کاربر اثر می‌گذارد؟
وقتی یک دسته‌بندی شامل ده‌ها یا صدها محصول است، کاربر معمولاً همه گزینه‌ها را با یک میزان توجه بررسی نمی‌کند. محصولاتی که در ابتدای فهرست قرار می‌گیرند، زودتر دیده و با گزینه‌های دیگر مقایسه می‌شوند. به همین دلیل، ترتیب نمایش باید با هدف کاربر و ویژگی‌های همان دسته‌بندی هماهنگ باشد.
برای مثال، قرار دادن یک محصول ناموجود یا محصولی که ارتباط کمی با نیاز اصلی دسته دارد در ابتدای فهرست، می‌تواند زمان جست‌وجوی کاربر را افزایش دهد. در مقابل، اگر محصولات مرتبط و قابل خرید در جایگاه‌های مناسب قرار بگیرند، کاربر سریع‌تر به مرحله بررسی جزئیات و مقایسه می‌رسد.
ترتیب نمایش محصولات بخشی از مسیر پیدا کردن محصول در سایت است که کاربر برای پیدا کردن گزینه مناسب طی می‌کند و اگر این مسیر به‌درستی طراحی شده باشد، مقایسه و انتخاب محصول ساده‌تر خواهد شد.
محصولات فروشگاه اینترنتی را بر چه اساسی مرتب کنیم؟
یک ترتیب ثابت برای تمام فروشگاه‌ها وجود ندارد. انتخاب معیار مناسب به نوع محصول، هدف کاربر، تعداد محصولات، میزان فروش و وضعیت موجودی بستگی دارد. با این حال، چند معیار معمول می‌توانند نقطه شروع مناسبی برای مرتب سازی محصولات باشند.
1-مرتبط‌ترین محصولات را در اولویت قرار دهید
در بسیاری از فروشگاه‌ها، مرتبط بودن محصول با دسته یا عبارت جست‌وجوی کاربر باید یکی از معیارهای اصلی باشد. محصولی که دقیقاً با نیاز کاربر مطابقت دارد، منطقی‌تر است که قبل از گزینه‌های کم‌ارتباط نمایش داده شود.
این موضوع به‌خصوص در فروشگاه‌هایی با تنوع محصول زیاد اهمیت دارد؛ زیرا قرار گرفتن محصولات کم‌ارتباط در ابتدای فهرست می‌تواند پیدا کردن گزینه مناسب را دشوار کند.
2-محصولات پرفروش و محبوب را نمایش دهید
تعداد فروش یا میزان محبوبیت می‌تواند یکی دیگر از معیارهای مرتب سازی باشد. نمایش محصولات پرفروش در ابتدای یک دسته به کاربر کمک می‌کند گزینه‌هایی را ببیند که قبلاً مورد توجه خریداران قرار گرفته‌اند.
با این حال، پرفروش بودن نباید تنها معیار باشد. ممکن است محصولی فروش بالایی داشته باشد اما برای نیاز فعلی کاربر مناسب نباشد. بنابراین بهتر است محبوبیت در کنار ارتباط محصول، موجودی و سایر داده‌ها در نظر گرفته شود.
3-محصولات جدید را در جایگاه مناسب قرار دهید
محصولات جدید برای فروشگاه‌هایی که دائماً کالاهای تازه عرضه می‌کنند اهمیت بیشتری دارند. نمایش جدیدترین محصولات در ابتدای فهرست می‌تواند برای کاربری که به دنبال محصولات تازه‌وارد است مفید باشد.
اما اگر همه کاربران یک دسته به دنبال کالای جدید نیستند، قرار دادن تمام محصولات تازه در بالاترین جایگاه لزوماً بهترین انتخاب نیست. می‌توان «جدیدترین» را به‌عنوان یک گزینه مرتب سازی در اختیار کاربر قرار داد و ترتیب پیش‌فرض را بر اساس نیاز غالب کاربران تعیین کرد.
4-قیمت را بر اساس نیاز کاربر مرتب کنید
مرتب سازی بر اساس قیمت یکی از رایج‌ترین گزینه‌هاست، اما جهت مرتب سازی اهمیت دارد. کاربری که به دنبال گزینه اقتصادی است ممکن است «ارزان‌ترین» را انتخاب کند، در حالی که کاربری دیگر بخواهد ابتدا محصولات با امکانات یا قیمت بالاتر را بررسی کند.
به همین دلیل بهتر است مرتب سازی قیمت به‌عنوان یک گزینه انتخابی در دسترس باشد، نه اینکه الزاماً ترتیب پیش‌فرض تمام دسته‌ها بر اساس قیمت تعیین شود.
5-وضعیت موجودی را در نظر بگیرید
محصولی که امکان خرید آن وجود ندارد، معمولاً نباید بدون دلیل در ابتدای فهرست قرار بگیرد. اگر کاربر چند محصول اول صفحه را بررسی کند و با گزینه‌های ناموجود مواجه شود، مسیر انتخاب برای او طولانی‌تر می‌شود.
در عین حال، حذف کامل محصولات ناموجود همیشه ضروری نیست؛ مخصوصاً اگر کاربر بتواند وضعیت موجودی را ببیند یا برای تأمین مجدد محصول اقدام کند. مهم این است که جایگاه این محصولات با هدف دسته‌بندی و رفتار کاربران هماهنگ باشد.
آیا باید همه محصولات یک دسته را با یک ترتیب نمایش داد؟
خیر. معیار مناسب برای مرتب سازی محصولات به نوع دسته و رفتار کاربر بستگی دارد و نمی‌توان یک الگوی ثابت را برای تمام فروشگاه‌ها در نظر گرفت.
برای مثال، در یک فروشگاه پوشاک ممکن است جدیدترین یا پرفروش‌ترین محصولات برای شروع بررسی مناسب باشند؛ اما در فروشگاه لوازم دیجیتال، مشخصات فنی و ارتباط دقیق محصول با نیاز کاربر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در فروشگاه تجهیزات تخصصی نیز ممکن است موجودی، مدل، ظرفیت یا تطابق محصول با کاربرد موردنظر، از محبوبیت عمومی مهم‌تر باشد.
بنابراین بهتر است ترتیب پیش‌فرض هر دسته بر اساس هدف اصلی کاربران همان دسته تعیین شود. برای فروشگاه‌های بزرگ حتی می‌توان عملکرد ترتیب‌های مختلف را با داده‌هایی مانند کلیک روی محصول، ورود به صفحه محصول و افزودن به سبد خرید مقایسه کرد و بر اساس نتیجه، ترتیب نمایش را اصلاح کرد.
چه گزینه‌هایی برای مرتب سازی در اختیار کاربر قرار دهیم؟
ترتیب پیش‌فرض محصولات باید بر اساس نیاز غالب کاربران هر دسته تعیین شود، اما بهتر است در صورت نیاز، چند گزینه مرتب سازی نیز در اختیار خود کاربر قرار بگیرد. این گزینه‌ها به کاربر اجازه می‌دهند فهرست محصولات را متناسب با اولویت خود تغییر دهد.
گزینه‌های رایج عبارت‌اند از:
| گزینه مرتب سازی | کاربرد |
| مرتبط‌ترین | زمانی که ارتباط محصول با نیاز کاربر اهمیت بیشتری دارد |
| جدیدترین | مناسب فروشگاه‌هایی با عرضه مداوم محصولات جدید |
| پرفروش‌ترین | مناسب برای نمایش کالاهای پرتقاضا |
| ارزان‌ترین | مناسب کاربرانی که بودجه محدودتری دارند |
| گران‌ترین | مناسب بررسی محصولات رده بالاتر |
| بالاترین امتیاز | مناسب فروشگاه‌هایی که داده کافی از امتیاز کاربران دارند |
لازم نیست تمام این گزینه‌ها در هر فروشگاهی نمایش داده شوند. اگر یک فروشگاه فقط تعداد محدودی محصول دارد یا بعضی معیارها داده قابل اعتمادی ندارند، اضافه کردن گزینه‌های متعدد می‌تواند رابط کاربری را شلوغ کند. بهتر است فقط گزینه‌هایی نمایش داده شوند که واقعاً برای تصمیم‌گیری کاربر کاربرد دارند.
چه اشتباهاتی در مرتب سازی محصولات باید از آنها جلوگیری کرد؟
مرتب سازی محصولات زمانی مشکل‌ساز می‌شود که بدون توجه به رفتار کاربر یا شرایط واقعی فروشگاه انجام شود. چند اشتباه رایج می‌تواند باعث شود کاربر برای پیدا کردن محصول مناسب زمان بیشتری صرف کند.
1-قرار دادن محصولات ناموجود در ابتدای لیست
اگر محصولی امکان خرید ندارد، قرار گرفتن آن در ابتدای فهرست معمولاً تجربه مطلوبی ایجاد نمی‌کند. بهتر است وضعیت موجودی در منطق مرتب سازی در نظر گرفته شود تا گزینه‌های قابل خرید در جایگاه مناسبی قرار بگیرند.
2-نمایش همیشگی محصولات تخفیف‌دار در رتبه‌های اول
تخفیف می‌تواند برای برخی کاربران مهم باشد، اما نباید به‌صورت خودکار به معیار اصلی ترتیب محصولات تبدیل شود. محصول تخفیف‌دار ممکن است ارتباط کمتری با نیاز کاربر داشته باشد یا حتی موجودی محدودی داشته باشد.
3-استفاده از یک ترتیب ثابت برای تمام دسته‌ها
ممکن است «پرفروش‌ترین» برای یک دسته مناسب باشد، اما در دسته‌ای دیگر کاربر بیشتر به مشخصات، مدل یا قیمت توجه کند. بنابراین منطق مرتب سازی باید با ماهیت محصول و هدف جست‌وجوی کاربر هماهنگ باشد.
4-نمایش تصادفی محصولات بدون منطق مشخص
اگر ترتیب محصولات مرتباً و بدون دلیل تغییر کند، هم مدیریت عملکرد صفحه دشوارتر می‌شود و هم نمی‌توان به‌درستی تشخیص داد چه نوع محصولی در جایگاه‌های بالاتر عملکرد بهتری دارد. ترتیب نمایش باید بر اساس یک منطق مشخص و قابل ارزیابی باشد.
5-زیاد کردن گزینه‌های مرتب سازی بدون نیاز کاربر
اضافه کردن گزینه‌های متعدد لزوماً انتخاب را ساده‌تر نمی‌کند. اگر کاربران یک فروشگاه بیشتر از دو یا سه روش مرتب سازی استفاده نمی‌کنند، نمایش گزینه‌های اضافی ارزش چندانی ندارد و می‌تواند فضای رابط کاربری را اشغال کند.
چگونه عملکرد مرتب سازی محصولات را بررسی کنیم؟
انتخاب یک ترتیب مناسب پایان کار نیست. باید بررسی شود که تغییر ترتیب محصولات واقعاً به پیدا کردن و انتخاب بهتر کالا کمک کرده است یا نه.
برای این کار می‌توان عملکرد صفحات دسته‌بندی را قبل و بعد از تغییر مرتب سازی مقایسه کرد. شاخص‌هایی مانند موارد زیر می‌توانند اطلاعات مفیدی ارائه دهند:
- نرخ کلیک روی محصولات
- ورود کاربران به صفحات محصول
- افزودن محصول به سبد خرید
- نرخ تبدیل و خرید
- استفاده از گزینه‌های مختلف مرتب سازی
- رفتار کاربران در دستگاه‌های مختلف
برای مثال، اگر بعد از تغییر ترتیب محصولات، کلیک روی محصولات افزایش پیدا کند اما افزودن به سبد خرید تغییری نداشته باشد، نمی‌توان صرفاً بر اساس افزایش کلیک نتیجه گرفت که ترتیب جدید بهتر عمل کرده است. باید بررسی شود کاربران بعد از ورود به صفحه محصول چه رفتاری داشته‌اند.
همچنین بهتر است تغییرات به‌صورت مرحله‌ای انجام شوند. اگر هم‌زمان ترتیب محصولات، طراحی صفحه، قیمت‌ها و محتوای محصولات تغییر کند، تشخیص اینکه کدام تغییر باعث تفاوت عملکرد شده دشوار خواهد بود.
مثال عملی برای مرتب سازی محصولات یک فروشگاه اینترنتی
فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی تجهیزات دیجیتال، یک دسته با ۸۰ محصول دارد. در ابتدا محصولات صرفاً بر اساس تاریخ ثبت در سایت نمایش داده می‌شوند و چند محصول جدید، با وجود فروش کم و ارتباط محدودتر با نیاز عمومی کاربران، در ابتدای فهرست قرار گرفته‌اند.
مدیر فروشگاه می‌تواند ترتیب پیش‌فرض را تغییر دهد و محصولات مرتبط‌تر و پرفروش‌تر را در جایگاه‌های بالاتر قرار دهد. در عین حال، گزینه‌های «جدیدترین»، «ارزان‌ترین» و «گران‌ترین» را نیز در اختیار کاربران قرار دهد.
در این حالت، هدف این نیست که صرفاً پرفروش‌ترین محصولات به ابتدای فهرست منتقل شوند. باید عملکرد ترتیب جدید بررسی شود. اگر کاربران سریع‌تر وارد صفحات محصول شوند، افزودن به سبد خرید افزایش پیدا کند و نرخ تبدیل نیز در بازه قابل مقایسه بهبود پیدا کند، داده‌ها نشان می‌دهند که منطق جدید ارزش بررسی و ادامه دادن دارد.
در یک فروشگاه تجهیزات تخصصی، نتیجه ممکن است متفاوت باشد. برای مثال، اگر کاربران بیشتر بر اساس مشخصات فنی و کاربرد محصول تصمیم بگیرند، مرتبط بودن و تطابق محصول با نیاز جست‌وجو می‌تواند اهمیت بیشتری از میزان فروش داشته باشد. بنابراین بهترین روش مرتب سازی محصولات، روشی نیست که برای همه فروشگاه‌ها یکسان باشد؛ بلکه روشی است که با نوع محصول و رفتار واقعی کاربران همان فروشگاه هماهنگ باشد.
چک‌لیست مرتب سازی محصولات فروشگاه اینترنتی
قبل از نهایی کردن ترتیب نمایش محصولات، این موارد را بررسی کنید:
- هدف و نیاز اصلی کاربران هر دسته‌بندی را مشخص کنید.
- محصولات مرتبط‌تر را در جایگاه‌های ابتدایی قرار دهید.
- وضعیت موجودی محصولات را در ترتیب نمایش لحاظ کنید.
- برای هر دسته، معیار مناسب همان نوع محصول را در نظر بگیرید.
- گزینه‌های مرتب‌سازی موردنیاز کاربران را در اختیار آنها قرار دهید.
- محصولات ناموجود، تخفیف‌دار یا جدید را بدون منطق مشخص در ابتدای فهرست قرار ندهید.
- عملکرد ترتیب نمایش را با داده‌هایی مانند کلیک، ورود به صفحه محصول، افزودن به سبد و خرید بررسی کنید.
جمع‌بندی
مرتب سازی محصولات فقط تغییر جایگاه کالاها در صفحه فروشگاه نیست؛ این کار بخشی از مسیر انتخاب محصول و تجربه کاربر است. ترتیب نمایش باید با نوع محصول، هدف کاربر، موجودی و داده‌های واقعی رفتار مشتریان هماهنگ باشد.
در یک فروشگاه ممکن است پرفروش‌ترین محصولات نقطه شروع مناسبی باشند و در فروشگاهی دیگر، ارتباط محصول با نیاز جست‌وجوشده یا مشخصات فنی اهمیت بیشتری داشته باشد. بنابراین به جای استفاده از یک ترتیب ثابت، عملکرد روش‌های مختلف را بررسی کنید و بر اساس داده‌های واقعی فروشگاه، ترتیب نمایش محصولات را به‌مرور بهینه کنید.
اگر این منطق از ابتدا در ساختار فروشگاه در نظر گرفته شود، پیاده‌سازی آن نیز می‌تواند بخشی از فرایند طراحی و توسعه یک فروشگاه اینترنتی اصولی باشد. به همین دلیل، هنگام انتخاب یک شرکت طراحی وبسایت، بهتر است علاوه بر ظاهر سایت، ساختار دسته‌بندی، فیلترها، ترتیب نمایش محصولات و مسیر خرید نیز در فرایند طراحی مورد توجه قرار گیرد. کارووبز با تمرکز بر طراحی و توسعه سایت، می‌تواند برای کسب‌وکارهایی که به دنبال ایجاد یک فروشگاه اینترنتی با ساختار مناسب و تجربه کاربری منسجم هستند، یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.
سوالات متداول
آیا مرتب سازی محصولات برای همه فروشگاه‌ها باید یکسان باشد؟
خیر. نوع محصول، هدف کاربر و رفتار مشتریان تعیین می‌کند چه معیاری برای یک فروشگاه یا دسته‌بندی مناسب‌تر باشد.
آیا محصولات جدید را همیشه باید بالاتر از محصولات قدیمی نمایش داد؟
نه لزوماً. اگر کاربران بیشتر به محصولات پرفروش یا مرتبط با نیازشان توجه می‌کنند، قرار دادن محصولات جدید در ابتدای فهرست ممکن است بهترین انتخاب نباشد.
آیا محصولات ناموجود باید از فهرست فروشگاه حذف شوند؟
نه همیشه. حذف کامل آنها ممکن است به تجربه کاربر و حتی ارزش صفحات محصول آسیب بزند. بهتر است جایگاه آنها در فهرست با توجه به شرایط فروشگاه و هدف صفحه تعیین شود.
چند گزینه مرتب سازی باید در اختیار کاربر قرار گیرد؟
تعداد مشخصی برای همه فروشگاه‌ها وجود ندارد. فقط گزینه‌هایی را ارائه کنید که برای انتخاب محصول کاربرد واقعی دارند و از شلوغ شدن رابط کاربری جلوگیری کنید.
از کجا بفهمیم ترتیب نمایش محصولات مناسب است؟
رفتار کاربران را قبل و بعد از تغییر بررسی کنید؛ برای مثال کلیک روی محصولات، ورود به صفحه محصول، افزودن به سبد و خرید می‌توانند برای ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار گیرند.
آیا مرتب سازی محصولات روی فروش موبایلی هم اثر دارد؟
بله. در موبایل فضای نمایش محدودتر است و دسترسی سریع به گزینه‌های مرتب‌سازی و نمایش منطقی محصولات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
